Ένα πραγματικό Έπος

Βλέπω ήδη να ξεκινάει η συζήτηση από το ότι έγραψα "Οδύσσεια" του Nolan αντί του Ομήρου, αλλά η άποψη μου είναι πως έτσι πρέπει να αντιμετωπιστεί και να της ασκηθεί κριτική, ως μια διασκευή του ομηρικού έπους και μια προσέγγιση ενός άλλου καλλιτέχνη ο οποίος μεταφέρει στην μεγάλη οθόνη την Οδύσσεια όπως την αντιλήφθηκε εκείνος.

Αν μη τι άλλο, διασκευές και καλλιτεχνικές παρεμβάσεις υπήρχαν πάντοτε, ακόμα και στην αρχαιότητα, "αλλάζοντας" ιστορίες και έργα (βλέπε την "Ελένη" του Ευριπίδη).

Κατ' εμέ η ταινία είναι ένας μεγάλος φόρος τιμής στο έργο του Ομήρου, αποτυπώνοντας το βασικό νόημα του έπους, το οποίο είναι ο νόστος του Οδυσσέα και ο επαναπατρισμός του. Κάτι το οποίο είναι ταυτόχρονα πολύ προφανές αλλά και καθόλου, είναι ότι βιώνουμε όλη την ταινία από τα μάτια του Οδυσσέα. Βιώνουμε τις λύπες του, την θλίψη του και τον αγώνα του. Βάζουμε τον εαυτό μας στην θέση του Οδυσσέα και τον προορισμό μας, όποιος κι αν είναι αυτός, στην θέση της Ιθάκης.
Η ταινία είναι βαθιά αντιπολεμική, δείχνοντας έναν Οδυσσέα και ένα εξουθενωμένο πλήρωμα να έχουν αλλάξει από τα γεγονότα της Τροίας. Να έχουν προσβάλει κάθε "θεϊκή αρετή" και να μην ενδιαφέρονται για καμία νέμεση. Ο μόνος στόχος είναι η επιστροφή στην Ιθάκη, ενός Οδυσσέα που μάλλον "άφησε" τον εαυτό του να "πεθάνει" μαζί με ένα φλεγόμενο άλογο στις πύλες της Τροίας.

Αυτό που μου δημιούργησε ανάμεικτα συναισθήματα είναι η επιλογή και η προσέγγιση της Αθηνάς. Από την μια μου αρέσει η πιο «ανθρώπινη» προσέγγιση της και η παρουσία της ως συνοδοιπόρος του Οδυσσέα παρά μια θεϊκή παρέμβαση, από την άλλη η Zendaya δεν μου κόλλησε στον ρόλο. Αυτό που με ξάφνιασε, όμως, ήταν η ερμηνεία του Tom Holland ο οποίος θεωρούσα ότι δεν θα ταίριαζε και θα έδινε ένα geeky/spider-man στοιχείο, το οποίο δεν έγινε. Αντίθετα, έδωσε μια εξαιρετικά τίμια ερμηνεία.

Ακόμη, μου φάνηκε ενδιαφέρουσα η, επίσης ανθρώπινη, προσέγγιση της ωραίας Ελένης, αποφεύγοντας να την παρουσιάσει ως μια ανέγγιχτη και αψεγάδιαστη μορφή. Προσθέτοντας μια ουλή στο πρόσωπο της, κάνοντας την παράλληλα τραγική και πονεμένη φιγούρα (γι’ αυτά τα 4-5 λεπτά που εμφανίζεται), απομυθοποιείται.

Κλείνοντας, θα ήθελα να αναφερθώ στον πανικό των τελευταίων ημερών και στον οχετό μίσους του εξαπολύθηκε εναντίον του Νόλαν στα social media, μιλώντας ως ένας άνθρωπος που δεν έχει κάποιον φανατισμό απέναντι του, θεωρώντας τον όμως έναν εξαιρετικό σκηνοθέτη.

Τα Ομηρικά έπη αποτελούν κομμάτια του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής μυθολογίας για σχεδόν 3000 χρόνια, κατέχοντας θέση στα σπουδαιότερα έργα της ανθρωπότητας, ενώ η Οδύσσεια συγκεκριμένα είναι ίσως το σημαντικότερο λογοτεχνικό αφήγημα που έχει υπάρξει. Τέτοια έργα δεν πρόκειται να αλλοιωθούν ούτε από διασκευές καλλιτεχνών, ούτε από κριτικές, ούτε από διαφωνίες. Η Οδύσσεια του Ομήρου παραμένει η Οδύσσεια του Ομήρου και δεν θα αλλάξει ποτέ αυτό. Από εκεί και πέρα το σινεμά είναι τέχνη και είναι ελευθερία, πόσο μάλλον το συγκεκριμένο έργο που αντιμετωπίζει τον Όμηρο με σεβασμό και σοβαρότητα. Και όχι, δεν θεωρώ ότι η επιλογή της Λουπίτα για ωραία Ελένη ή του Τομ Χόλαντ για Τηλέμαχο προσβάλει τον Όμηρο.


Η τέχνη είναι ελευθερία και μέσα από την διασκευή κατάφερε ο Νόλαν να επαναφέρει τον Όμηρο και τον ελληνικό πολιτισμό ξανά στην επικαιρότητα. Ας αφήσουμε την τέχνη να αναπνεύσει.